Kısa cevap
Ataşman hasarlarının gözden kaçan bir kısmı sahada değil, sahaya giderken olur. Sebep neredeyse her zaman aynıdır: ağırlık merkezi yüksek ve dar tabanlı bir gövde, yeterince bağlanmadan taşınır. Kırıcı dik durduğunda devrilmeye hazır bir silindirdir; yatırıldığında ise bağlama noktası seçimi yanlış yapılırsa hortum rekorları ve uç sapı yük taşımaya başlar. Doğru nakliye üç karardan ibarettir: hangi konumda taşınacak, nereden bağlanacak, indirirken hangi sırayla serbest bırakılacak.
Hangi konumda taşınır?
Küçük ve orta boy ataşmanlarda en güvenli konum yatay ve takozlanmış konumdur. Gövde iki noktadan takozlanır, yuvarlanma engellenir ve bağlama kayışları gövdenin sağlam bölgelerinden geçirilir.
Büyük kırıcılarda dik taşıma tercih edilebilir, çünkü yatay konumda gövde uzunluğu araç zeminine sığmayabilir. Dik taşımada ataşman mutlaka bir sehpa ya da sandık içine alınır; tek başına dik duran bir kırıcı ilk frende devrilir.
Hangi konum seçilirse seçilsin değişmeyen kural şudur: yük, gövdenin taşıyıcı bölgelerine bindirilir. Hortum rekorları, gres hatları, koruma sacları ve uç sapı bağlama noktası değildir.
Bağlamada sık yapılan hatalar
- Kayışı hortum rekorunun üzerinden geçirmek. Kayış gerildiğinde rekor eğilir ve sızıntı yolda başlar.
- Ucu kaldırma ya da bağlama noktası olarak kullanmak. Uç sapı eksenel yük için tasarlanmıştır, yanal çekme için değil.
- Tek kayışla yetinmek. Tek nokta dönmeyi engellemez; ataşman viraj alırken kendi ekseninde döner ve kayış gevşer.
- Takoz koymadan yalnızca kayışa güvenmek. Kayış aşağı bastırır, yanal kaymayı takoz engeller.
- Ucu takılı hâlde taşımak ve ucu araç zeminine dayamak. Yol titreşimi sapın ucundan gövdeye darbe olarak geçer.
Ağırlığı tahmin etmeyin
Ataşmanı kaldıracak ekipmanın kapasitesi, ataşmanın gerçek ağırlığına göre seçilir. Kırıcı ağırlığı brakete, uca ve varsa yağlama ünitesine göre kataloğdaki değerden farklı olabilir. Modelinizin çalışma ağırlığı için ürün sayfasındaki teknik tabloya bakın; kaldırma planı tahmine dayanmaz.
Sahaya indirirken sıra
- 1
İnecek yeri önce hazırlayın
Ataşmanın ineceği zemin düz, sağlam ve çamursuz olmalı. Yumuşak zemine inen bir ataşman yana yatar; gerekirse palet ya da ahşap takoz serin.
- 2
Kayışları gevşetmeden önce dengeyi kurun
Kaldırma ekipmanı yükü aldıktan sonra kayış gevşetilir. Kayışı önce gevşetip sonra kaldırmaya çalışmak, ataşmanı serbest bırakılmış hâlde tutar.
- 3
Kaldırma noktasından kaldırın
Üretici kaldırma kulağı belirtmişse oradan kaldırın. Belirtilmemişse gövdenin taşıyıcı bölgesinden, hortum ve gres hatlarından uzak durarak bağlayın.
- 4
Yavaş indirin ve dengeyi izleyin
Ataşman zemine değdiği anda yük dağılımı değişir. Tam oturmadan bağlamaları çözmeyin; kısmen yüklü bir ataşman devrilmeye en yakın hâldedir.
- 5
Devrilmeyi engelleyin
İndirdikten sonra takozlayın ya da yan yatırın. "Birazdan takacağız" diye dik ve serbest bırakılan ataşman, en çok bu aralıkta devrilir.
- 6
Rekorları ve ucu kontrol edin
Yolculuk sonrası rekor kapaklarının yerinde olduğunu, uç sapında darbe izi bulunmadığını ve gövdede yeni çizik ya da ezik olmadığını doğrulayın.
Yapılmalı, yapılmamalı
Yapılmalı
- Ataşmanı gövdenin taşıyıcı bölgesinden bağlayın; hortum ve gres hatlarından uzak durun.
- En az iki bağlama noktası kullanın ve dönmeyi engelleyin.
- Takoz kullanın; kayış aşağı bastırır, yanal kaymayı takoz durdurur.
- Uzun yolda ucu sökün ve ayrı, yatay ve destekli biçimde taşıyın.
- İndirdikten sonra hemen devrilmeye karşı emniyete alın.
Yapılmamalı
- Ucu kaldırma ya da bağlama noktası yapmayın.
- Rekorların, gres hattının ve koruma sacının üzerinden kayış geçirmeyin.
- Dik duran bir ataşmanı sehpasız ve bağlamasız bırakmayın.
- Yumuşak ya da eğimli zemine indirmeyin.
- Kaldırma kapasitesini gözle tahmin etmeyin; çalışma ağırlığını teknik tablodan alın.
Yolculuk sonrası ilk kontrol
Uzun bir yolculuktan sonra yapılacak kontrol, vardiya başı turundan biraz farklıdır: burada aranan aşınma değil, yolda olmuş hasardır. Üç şeye bakılır.
Birincisi rekorlar. Kapağı düşmüş, ezilmiş ya da eğilmiş bir rekor yolculukta hasar görmüştür ve montajdan önce değerlendirilmelidir. İkincisi uç sapı: üzerinde yeni bir ezik ya da çentik varsa, sap burca girerken burcu çizer.
Üçüncüsü gövdedeki boya. Nakliye sırasında oluşan derin bir çizik ya da ezik, altındaki metalde deformasyon olduğunu gösterebilir; özellikle braket çevresinde bu iz önemsenir. Şüpheli bir iz görürseniz montajdan önce bize sorun.