Kısa cevap
Kırıcının içinde iki ayrı gaz bölümü olabilir ve sahada ikisi de "azot" diye anılır. Birincisi gaz odasıdır: pistonun üstünde durur ve pistonu aşağı iten yay görevini görür; darbe enerjisinin bir kısmı buradan gelir. İkincisi akümülatördür: hidrolik hattaki basınç dalgalarını sönümler ve hem hortumu hem makinenin pompasını korur. İkisini birbirinden ayıran şey görevleridir, ikisini birleştiren ise aynı parçayı kullanmalarıdır: diyafram. Diyafram, gazı yağdan ayıran esnek zar olduğu için her iki bölümün de zayıf halkasıdır ve arıza belirtileri çoğu zaman buradan başlar.
Gaz odası: darbenin yayı
Piston hidrolik basınçla yukarı çıkarken gaz odasındaki azotu sıkıştırır. Bu, bir yayın kurulmasına benzer. Piston üst noktaya ulaştığında sıkıştırılmış azot onu aşağı iter ve yağ basıncıyla birlikte darbeyi oluşturur.
Bu yüzden azot basıncı doğrudan darbe enerjisiyle ilgilidir; ama ilişki doğrusal değildir. Basınç düştüğünde darbe zayıflar, basınç tasarım değerinin üstüne çıkarıldığında ise darbe artmaz, çevrim bozulur ve parçalar zorlanır.
Basıncın zamanla düşmesi olağandır ve sebebini azot basıncı yazısında ele aldık. Ani düşüş ise olağan değildir ve genellikle diyaframı işaret eder.
Akümülatör: hattın sönümleyicisi
Akümülatör kırıcının darbe çevriminde hatta bıraktığı basınç dalgalarını yumuşatır. Her darbe hattı sarsar; akümülatör bu sarsıntıyı emerek hortuma ve makinenin kumanda elemanlarına geçmesini azaltır.
Bu yüzden akümülatör arızası kırıcıda değil hatta görünür: hortumlar belirgin biçimde titremeye ve zıplamaya başlar. Sahada bu çoğu zaman hortum sorunu sanılır.
Akümülatörün ikinci işlevi, çevrimin düzgünlüğüdür. Sönümleme bozulduğunda darbe ritmi de bozulabilir ve bu, güç kaybı gibi hissedilir.
Diyafram: ortak zayıf halka
Diyafram, gaz ile yağı birbirinden ayıran esnek zardır. Her çevrimde esner ve bu, onu yorulmaya en açık parça yapar.
Diyafram yırtıldığında gaz yağ tarafına geçer. Sonuç iki taraflıdır: gaz basıncı düşer ve o bölümün işlevi biter, aynı zamanda hidrolik yağa gaz karışır. Gaz karışmış yağ köpürür ve köpüklü yağın sıkıştırılabilirliği arttığı için sistem yumuşak ve düzensiz çalışır.
Bu yüzden diyafram arızası tek bir belirti vermez: hem güç kaybı hem düzensizlik hem de bazen hortumda titreşim birlikte görülür. Belirtinin çokluğu teşhisi zorlaştırır ama bir arada görülmeleri diyaframı güçlü bir şüpheli yapar.
Azot dolumu bir ölçüm işidir
Gaz basıncını manometresiz doldurmak, ölçmeden ilaç vermeye benzer. Ayrıca basınç sıcaklıkla değiştiği için ölçüm, kırıcı çalışma sıcaklığındayken yapılır; soğuk kırıcıda okunan değer düşük çıkar ve gereksiz dolum yapılır. Doğru değer ve ölçüm koşulu modele özeldir ve kılavuzda yazar; azot dışında bir gaz asla kullanılmaz.
Belirtiler ve ayrım
- Kademeli güç kaybı, kaçak yok: gaz basıncında normal düşüş olabilir; önce ölçülür, sonra doldurulur.
- Ani güç kaybı: diyafram yırtılması ilk şüphelidir.
- Dolumdan kısa süre sonra basıncın yine düşmesi: diyafram ya da sızdırmazlık sorunu; tekrar doldurmak çözüm değildir.
- Hortumlarda belirgin titreşim ve zıplama: akümülatör tarafı. Hortum döşemesi de aynı belirtiyi verebileceği için ikisi ayrıştırılır.
- Yağda köpük: gazın yağ tarafına geçtiğini gösterir ve diyaframı işaret eder.
- Düzensiz darbe ritmi: valf ya da akümülatör; ikisi de aynı belirtiyi verir, ayrım ölçümle yapılır.
Yapılmalı, yapılmamalı
Yapılmalı
- Basınç ölçümünü kırıcı çalışma sıcaklığındayken ve manometreyle yapın.
- Dolumdan sonra basınç kısa sürede yine düştüyse diyaframı değerlendirin.
- Hortum titreşiminde akümülatörü de şüpheli listesine alın, yalnızca döşemeye bakmayın.
- Yağda köpük gördüğünüzde çalışmayı durdurun; köpüklü yağ hem güç kaybı hem hasar demektir.
- Diyafram değişiminde gaz bölümünün temizliğine dikkat edin; kalıntı yeni diyaframı da yorar.
Yapılmamalı
- Azot yerine başka gaz kullanmayın.
- Manometresiz dolum yapmayın.
- Zayıf vuruşu otomatik olarak azot eksikliğine bağlamayın; hidrolik ve aşınma da aynı belirtiyi verir.
- Basıncı tasarım değerinin üstüne çıkararak güç kazanmaya çalışmayın.
- Yırtılmış diyaframla çalışmaya devam etmeyin; gaz yağa karışır ve hasar yayılır.