Kısa cevap
Ataşman seçimi iki adımlıdır ve sahada genellikle ikinci adımdan başlanır. Birinci adım işin ne olduğudur: malzemeyi parçalamak mı, kesmek mi, ezmek mi, kavramak mı, yoksa yerinden almak mı istiyorsunuz? İkinci adım makineye uyumdur: tonaj, debi, basınç. Birinci adım atlandığında en uyumlu ataşman bile yanlış iş yapar. Aşağıda işten ataşmana giden yolu iş gruplarına göre sıraladık. Her başlıkta önce birincil seçim, sonra hangi durumda alternatifin öne geçtiği veriliyor; teknik uyumu ise seçim aracıyla doğrulayabilirsiniz.
Yıkım ve restorasyon
Yıkımda tek ataşmanla iş biten senaryo azdır; sıra genellikle kırıcı, pulverizatör, kıskaç biçiminde ilerler. Sıranın nasıl kurulduğunu betonarme yıkım yazısında ele aldık.
- Betonarme birincil yıkım: kırıcı. Kütleyi parçalar, ilerlemeyi açar.
- Betonu donatıdan ayırma ve ikincil yıkım: pulverizatör. Kırıcı donatıyı eğer, ayırmaz.
- Profil, kolon donatısı ve çelik yapı kesimi: hidrolik makas.
- Kolon ve kiriş kesiminde hassasiyet, komşuya yakın çalışma: beton kesici.
- Gürültü ve titreşim kısıtı olan şehir içi: tambur kesici ya da beton kesici, kırıcıya göre daha kontrollü.
- Seçici söküm ve malzeme ayrıştırma: kıskaç.
Hafriyat ve altyapı
Riper ile kırıcı arasındaki sınır, hafriyatın en sık tartışılan kararıdır ve zeminin katmanlı olup olmamasına bakar. Ayrımı riper mi kırıcı mı yazısında ele aldık.
- Sert ama katmanlı zemin, ayrışmış kaya: riper. Yırtarak ilerler, kırıcıdan hızlıdır.
- Masif kaya, riperin yırtamadığı zemin: kırıcı.
- Dar ve düzgün kesitli hendek, profil hassasiyeti: tambur kesici.
- Kanal kazısında çıkan kayanın ufaltılması: kırıcı ya da kırıcı kova.
- Direk, çit ve kablo çukuru: hidrolik burgu.
- Donmuş zemin: kırıcı, ama tabakayı kırıp altına geçmek hedeflenir.
Madencilik ve taş ocağı
- İkincil kırma (konkasöre girmeyen blok): kırıcı. Ocak veriminin en sık darboğazı burasıdır.
- Patlatmasız kazı, kontrollü ilerleme: tambur kesici ya da kırıcı.
- Şev düzeltme ve temizlik (saneo): tambur kesici hassasiyette, kırıcı hızda öne geçer.
- Yeraltında dar kesitte profil düzeltme: dikey tambur kesici.
- Delme ve patlatma deliği: kaya delici; bu iş kırıcının değil delicinin işidir.
- Yükleme öncesi malzeme boyutlandırma: kırıcı kova.
Geri dönüşüm ve hurda
Geri dönüşümde ataşman seçimi doğrudan malzemenin değerini belirler: temiz ayrıştırılmış hurda ile karışık moloz arasındaki fiyat farkı, ataşman kararının karşılığıdır. Üçlü karşılaştırmayı pulverizatör, makas ve kırıcı kova sayfasında ele aldık.
- Beton molozunu sahada agregaya çevirme: kırıcı kova.
- Betondan donatı ayırma: pulverizatör.
- Hurda kesimi ve boyutlandırma: hidrolik makas.
- Hurda ve malzeme taşıma, yükleme: kıskaç.
- Karışık molozdan seçici ayırma: kıskaç, gerekirse döner tipli.
Temel çalışmaları ve tünel
- Kazık başı kırma: kırıcı ya da özel kazık kırma düzeni, ardından temizlik.
- Temel kazısında sert zemin: riper, çıkmazsa kırıcı.
- Tünel ve menfezde profil düzeltme: tambur kesici, dar kesitte dikey tip.
- Zemin iyileştirme ve küçük çaplı delik: hidrolik burgu.
- Taban suyu yüksek kazıda çalışma: ataşman aynı kalır, bakım rejimi değişir.
Peyzaj, tarım ve ormancılık
- Ağaç ve direk çukuru: hidrolik burgu.
- Ağaç sökümü ve kütük temizliği: kıskaç, gerekirse kırıcı destekli.
- Taş toplama ve arazi açma: kıskaç.
- Dar alanda genel iş: mini ekskavatör ataşman seti; sınırları ayrı bir yazıda ele aldık.
Karar verirken sırayı bozmayın
Yapılmalı
- Önce işi tanımlayın: parçalamak, kesmek, ezmek, kavramak, yerinden almak.
- Sonra makineye uyumu doğrulayın: tonaj, debi, basınç. Seçim aracı bu adımı hızlandırır.
- İki ataşman arasında kaldıysanız karşılaştırma sayfalarına bakın.
- Aynı sahada birden çok iş varsa ataşman değişim süresini de hesaba katın.
- Nadiren gereken ataşmanı satın almadan önce kiralamayı değerlendirin.
Yapılmamalı
- Elinizdeki ataşmana göre iş tarif etmeyin.
- Bir ataşmanı tasarlanmadığı yük yönünde kullanmayın; sonuçlarını ayrı bir yazıda ele aldık.
- Teknik uyumu "takıldı ve çalıştı" ile doğrulamayın.
- Tek ataşmanla her işi bitirmeye çalışmayın; değişim süresi yanlış ataşmandan ucuzdur.
- Gürültü ve titreşim kısıtı olan sahada ataşman kararını yalnızca hıza göre vermeyin.