Kısa cevap
Menfez ve tünel güçlendirmesinde iş, yeni kazıdan farklı bir mantıkla yürür: burada kaldırılacak malzeme kadar kalacak malzeme de önemlidir. Mevcut kesit genişletilirken ya da bozulmuş bir bölüm alınırken, arkasında kalan yapı zedelenmemelidir; çünkü o yapı işin bitiminde taşıyıcı olmaya devam edecektir. Bu, darbeli ataşmanları en baştan geri plana iter. İkinci kısıt alandır: menfez ve tünel kesitleri dardır, makine erişimi sınırlıdır ve ataşmanın ucu çoğu zaman yüzeye dik dayanamaz. Bu iki kısıt birleştiğinde seçenek listesi kendiliğinden kısalır.
Neden kırıcı burada zayıf kalıyor?
Kırıcı enerjiyi darbe olarak verir ve o darbe, kırılan bölgenin ötesine de ilerler. Yeni kazıda bu bir sorun değildir; güçlendirmede ise kalan yapının içinde mikro çatlaklar bırakabilir.
İkinci sorun kontroldür. Kırıcı kesit vermez, kütle koparır; koparılan parçanın nerede biteceği malzemenin çatlak düzlemine bağlıdır. Genişletilecek kesitin sınırı belliyse bu belirsizlik doğrudan bir risktir.
Üçüncüsü geometridir: dar bir menfez kesitinde kırıcı ucunu yüzeye dik dayamak çoğu zaman mümkün değildir. Eğik dayanan uç hem verimsizdir hem yan yük üretir.
Bu işin ataşmanı
- Tambur kesici: keserek ilerler, kesit sınırını takip edebilir ve arkasında kalan yapıya darbe iletmez. Bu işin varsayılan ataşmanıdır.
- Dikey tambur kesici: dar ve derin kesitlerde, tavan ve yan yüzeylerde erişimi daha iyidir. Menfez kesitinde çoğu zaman yatay tipten önce gelir.
- Küçük boy kırıcı: yalnızca kaldırılacak bölüm serbest ve kalan yapıdan ayrılmışsa; sınırda çalışmak için değil.
- Beton kesici: kesit sınırını önceden kesmek için. Kesilen sınır, sonraki kazının kalan yapıya ilerlemesini engeller.
- Kıskaç: kesilen parçaların çıkarılması ve dar kesitte taşınması için.
Sınırı önce kesin, sonra içini alın
Bu iş, yol yamasındaki mantığın aynısıdır: kaldırılacak bölgenin sınırı önce kesilirse, içeride yapılan kazı kalan yapıya ilerleyemez. Sınır kesilmeden başlanan bir kazıda çatlak, kesit sınırını aşıp taşıyıcı bölgeye girebilir ve bu geri alınamaz. Sınır kesimi birkaç saat, çatlayan bir menfez tabliyesi ise ayrı bir proje demektir.
Dar kesitte makine ve erişim
Menfez ve tünel kesitlerinde belirleyici olan makinenin gücü değil erişimidir. Bom açısının yetmediği bir noktada büyük bir makine hiçbir işe yaramaz; küçük bir makine, ataşmanı doğru açıyla dayayabildiği için daha verimlidir.
İkinci erişim sorunu ataşman boyudur. Uzun bir ataşman, dar kesitte dönemez ve konumlanamaz. Bu yüzden menfez işlerinde ataşman seçimi, gücün yanı sıra gabariyle yapılır.
Üçüncüsü çalışma yönüdür: tavan ve yan yüzeyde çalışmak, tabanda çalışmaktan farklıdır. Yağlama bu durumda ayrıca önem kazanır, çünkü gres yerçekimiyle aşağı akar ve üst bölgede incelir.
Yapılmalı, yapılmamalı
Yapılmalı
- Kaldırılacak bölgenin sınırını kazıya başlamadan kesin.
- Kesit sınırında darbeli değil kesici ataşman kullanın.
- Makineyi gücüne göre değil erişimine ve gabarisine göre seçin.
- Tavan ve yan yüzeyde çalışırken gresleme sıklığını artırın.
- Kesilen parçaları biriktirmeden çıkarın; dar kesitte moloz hem erişimi hem görüşü kapatır.
Yapılmamalı
- Kalan yapının sınırında kırıcı kullanmayın.
- Ucu eğik dayayıp "böyle de gidiyor" diye devam etmeyin; dar kesitte bu en sık yapılan hatadır.
- Kesit sınırını kazı sırasında gözle tahmin etmeyin; önceden işaretleyin.
- Dar kesitte büyük makineyle zorlamayın; erişemediği açıda çalışmak yan yüktür.
- Toz ve havalandırmayı ihmal etmeyin; kapalı kesitte toz hem görüşü hem soluma ortamını bozar.
Kapalı kesitte toz ve havalandırma
Açık sahada dağılan toz, menfez ve tünel kesitinde asılı kalır. Bunun iki sonucu vardır: operatörün görüşü kapanır ve solunan hava bozulur.
Toz kontrolü için su püskürtme yaygındır ve etkilidir, ama ıslak ortam ataşmanın bakım rejimini değiştirir; gres yıkanır ve gresleme sıklığı artar.
Kesici ataşmanlar bu açıdan da avantajlıdır: kırıcıya göre belirgin biçimde daha az toz üretirler, çünkü malzemeyi parçalamak yerine keserler. Dar kesitte bu fark, güvenlik ve konfor açısından hız farkından daha belirleyici olabilir.