Kısa cevap
Şev düzeltme işi ikiye ayrılır ve bu ayrım ataşman kararını belirler. Gevşek blok temizliği (saneo), şev yüzeyinde düşme riski taşıyan parçaları indirmektir; nokta müdahale ister ve kırıcı bu işi hızlı yapar. Profil düzeltme ise şevin tarif edilen açı ve düzlemde bırakılmasıdır; yüzey kalitesi gerektirir ve tambur kesici burada belirgin şekilde üstündür. Aynı sahada çoğu zaman ikisine birden ihtiyaç duyulur ve doğru sıra önce saneo, sonra profildir.
Saneo ve profil düzeltme aynı iş değil
Saneo bir güvenlik işlemidir. Amaç, şev yüzeyinde asılı kalmış ya da gevşemiş blokları kontrollü biçimde indirmek ve altında çalışacak ekip için güvenli bir yüzey bırakmaktır. İşin ölçüsü yüzeyin düzgünlüğü değil, geride düşebilecek bir şey kalmamasıdır.
Profil düzeltme ise geometri işidir. Şevin projede tarif edilen açıda ve düzlemde olması, hem stabilite hesabının hem de sonraki iş aşamalarının şartıdır. Burada ölçü doğrudan yüzeyin kendisidir.
Bu iki işi tek ataşmanla yapmaya çalışmak, ikisinden birinde verim kaybı demektir. Saneo için tambur kesici kullanmak yavaştır; profil için kırıcı kullanmak istenen düzlemi vermez.
Kırıcının öne geçtiği yer: gevşek blok temizliği
- Nokta müdahale gerektirir: tek bir asılı bloğu indirmek için geniş bir yüzey taramaya gerek yoktur.
- Hız önemlidir: saneo genellikle üretimi durdurarak yapılır, süre doğrudan maliyettir.
- Yüzey kalitesi ikincildir: blok indikten sonra geride kalan yüzeyin pürüzlü olması sorun değildir.
- Erişim zordur: uzun bomlu makine ya da yüksekten sarkma gerektiren durumlarda kırıcının hafifliği avantajdır.
Tambur kesicinin öne geçtiği yer: profil ve hassas kesim
Şevin belirli bir açıda bırakılması gerektiğinde tambur kesici tarif edilen düzlemi verir. Kırıcının bıraktığı düzensiz yüzey, stabilite hesabının varsaydığı geometriyle örtüşmeyebilir.
Titreşim sınırı olan sahalarda, örneğin yerleşim yerine ya da mevcut yapıya yakın şevlerde, tambur kesici darbe üretmediği için çalışmayı mümkün kılar.
Ayrışmış ve plastik davranan malzemede kırıcı ucu gömülür ve iş çıkmaz; tambur kesici bu malzemeyi keserek alır.
Doğal taş ocaklarında şev yüzeyinin bütünlüğünü korumak ticari değer taşır; darbe kaynaklı mikro çatlaklar bloğun değerini düşürebilir.
Sıra önemli
Önce kırıcıyla saneo yapıp gevşek blokları indirin, sonra tambur kesiciyle profili verin. Tersi sırada çalışmak, düzeltilmiş yüzeyin üzerine blok düşürmek ve işi baştan yapmak demektir.
Güvenlik: bu işin asıl kısıtı
Şev üzerinde çalışmak, makinenin konumlandırılması açısından sahanın en riskli işlerinden biridir. Makinenin şev üstünde mi altında mı duracağı, kaç metre güvenlik mesafesi bırakılacağı ve düşen bloğun nereye gideceği önceden planlanmalıdır.
Uzun bomlu makineler bu işi güvenli mesafeden yapmayı mümkün kılar, ama uzun bom uçta taşınabilecek ağırlığı azaltır. Ataşman seçiminde tonaj kuralı burada özellikle sıkı işler; bom uzunluğunu da hesaba katın.
Şev altında çalışan başka ekip varsa saneo sırasında bölgenin boşaltılması gerekir. Bu koordinasyon, ataşman seçiminden daha belirleyici bir planlama kalemidir.