Uygulamalar
Gürültü, Titreşim ve Şehir İçi Yıkım
Yerleşim alanında işi belirleyen şey çoğu zaman makinenin gücü değil, çevreye verdiği rahatsızlıktır. Bu sayfa mevzuatın gerçekte ne dediğini ve ataşman seçiminin nasıl değiştiğini anlatıyor.
Önce yaygın bir yanlışı düzeltelim
Sektörde sık tekrarlanan bir hata var: "hidrolik kırıcıların AB gürültü limiti şu kadar dB" denmesi. Bu doğru değil.
2000/14/EC sayılı Açık Alanda Kullanılan Ekipman Gürültü Direktifi ekipmanı ikiye ayırır. Madde 12 kapsamındakiler bir ses gücü LİMİTİNE tabidir; Madde 13 kapsamındakiler ise yalnızca garanti edilen ses gücü seviyesini İŞARETLEMEKLE yükümlüdür.
El tipi beton kırıcılar ve keskiler Madde 12 kapsamındadır, yani limite tabidir. Ekskavatöre takılan hidrolik kırıcılar ("hydraulic hammers") ise Madde 13 kapsamındadır: limit yoktur, işaretleme zorunludur.
Bu, "gürültü serbest" demek değildir. Direktif ürünün AB pazarına girişini düzenler; sahada ne kadar gürültü yapabileceğinizi ise ulusal yönetmelikler, belediye kararları ve çalışma saati kısıtları belirler. İki katman birbirine karıştırılmamalıdır.
Neden bu sayfada dB değeri yok
Sahada uyulacak gürültü ve titreşim eşikleri ülkeden ülkeye, çoğu zaman ilçeden ilçeye değişir; ayrıca ölçüm noktası, süre ve gün/gece ayrımı sonucu tamamen değiştirir. Kaynağını gösteremeyeceğimiz bir sayı vermek, düzeltmeye çalıştığımız hatanın aynısını yapmak olurdu. Projeniz için geçerli eşikleri yerel idareden teyit edin; ekipman tarafında hangi seçeneğin daha sessiz ve daha az titreşimli olduğunu aşağıda bulabilirsiniz.
Gürültü ve titreşim aynı şey değildir
Gürültü havadan yayılır ve şikâyetin en görünür sebebidir. Titreşim ise zeminden yayılır ve asıl risk oradadır: bitişik yapıda çatlak, hassas ekipmanın etkilenmesi ve zemin oturması gürültüden değil titreşimden çıkar.
Bu ayrım ataşman seçimini doğrudan değiştirir. Kırıcı enerjiyi darbe olarak verir ve bu darbenin bir kısmı zemin üzerinden çevreye yayılır. Tambur kesici ise döner uçlarla kesme kuvveti uygular; çevreye aktarılan titreşim belirgin biçimde düşüktür.
Sessiz (kutulu) kırıcı gürültüyü azaltır ama titreşimi ortadan kaldırmaz. Şikâyet titreşim kaynaklıysa kutulu kırıcıya geçmek beklenen sonucu vermez; ataşman tipini değiştirmek gerekir.
Yerleşim alanında ataşman seçimi
Bitişik yapı var, çatlak riski konuşuluyor
Tambur kesici. Darbe yerine kesme kuvveti kullandığı için zemine aktarılan titreşim düşüktür; profil hassasiyeti de yüksektir.
Şikâyet gürültü kaynaklı, titreşim sorun değil
Sessiz (kutulu) kırıcı. Gövde ses yalıtımlı kutu içindedir; açık tipe göre biraz daha ağır ve hacimlidir.
Betonarme sökülecek, demir ayrılacak
Pulverizatör. Ezme prensibiyle çalıştığı için kırıcıya göre hem daha sessiz hem daha az titreşimlidir; ayrıca donatıyı temiz ayırır.
Çelik konstrüksiyon sökülecek
Hidrolik makas. Kesme işlemi darbeli değildir; yüksekte ve dar alanda kontrollü çalışır.
Moloz sahada kalacak, kamyon trafiği azaltılacak
Kırıcı kova. Nakliyeyi azaltmak yalnızca maliyet değil, mahalledeki kamyon gürültüsü ve tozu da azaltır.
Sahada işe yarayan önlemler
- Çalışma saatlerini yerel kısıtla uyumlu planlayın ve komşuları önceden bilgilendirin; şikâyetlerin önemli bölümü habersizlikten çıkar.
- Boşa vuruşu ortadan kaldırın. Malzeme koptuktan sonra devam eden vuruş hem gereksiz gürültü hem gereksiz titreşim üretir, üstelik kırıcıya da zarar verir.
- Doğru uç tipini kullanın. Körelmiş ya da işe uygun olmayan uç, aynı işi daha uzun sürede ve daha fazla vuruşla yaptırır.
- Vuruş noktasını değiştirin. Aynı noktada ilerleme yoksa ısrar etmek gürültüyü uzatır, işi ilerletmez.
- Titreşim şikâyeti varsa ölçüm yaptırın. Objektif ölçüm hem sizi korur hem de gereksiz iş durdurmalarının önüne geçer.
Sık sorulanlar
Hidrolik kırıcıların AB gürültü limiti var mı?
Ekskavatöre takılan hidrolik kırıcılar 2000/14/EC direktifinin Madde 13 kapsamındadır: bir ses gücü limitine tabi değildirler, garanti edilen ses gücü seviyesinin işaretlenmesi yükümlülüğüne tabidirler. Limite tabi olan, Madde 12 kapsamındaki EL TİPİ beton kırıcılar ve keskilerdir. Bu ikisi sıkça karıştırılıyor.
O hâlde şehir içinde istediğim kadar gürültü yapabilir miyim?
Hayır. Direktif ürünün AB pazarına girişini düzenler, sahadaki çalışmayı değil. Sahada ne kadar gürültü yapılabileceğini ulusal yönetmelikler, belediye kararları ve çalışma saati kısıtları belirler. İki katman ayrıdır ve ikisine de uymak gerekir.
Sessiz kırıcı titreşimi de azaltır mı?
Belirgin biçimde azaltmaz. Kutulu gövde havadan yayılan gürültüyü düşürür; titreşim ise zeminden yayılır ve darbe prensibi değişmediği için sürer. Şikâyet titreşim kaynaklıysa ataşman tipini değiştirmek (örneğin tambur kesiciye geçmek) gerçek çözümdür.
Bitişik binada çatlak iddiası gelirse ne yapmalıyım?
Mümkünse işe başlamadan önce çevre yapıların durumunu belgeleyin ve titreşim ölçümü yaptırın. Objektif kayıt, hem haklı şikâyeti erken görmenizi hem de haksız iddiaya karşı korunmanızı sağlar.
Hangi ataşman en az titreşim üretir?
Genel olarak darbe prensibiyle çalışmayanlar: tambur kesici, pulverizatör ve hidrolik makas. Kırıcı ise en yüksek titreşimi üretir. Ancak seçim sadece titreşime göre yapılmaz; malzeme ve iş hacmi de belirleyicidir.
Hangi ataşman makinenize uyuyor?
Tonaj ve debi girin, tüm ailelerden uyan modelleri görün.
Ataşman seçim aracı →