Kısa cevap
Gres, kırıcı ucu yukarı doğru bastırılmış konumdayken basılır. Uç serbestken kendi ağırlığıyla aşağı iner ve burç ile uç arasında bir boşluk açılır; o boşluğa basılan gres burcun içine yayılmak yerine doğrudan dışarı kaçar. Uç malzemeye ya da yere bastırılıp yukarı itildiğinde bu boşluk kapanır ve gres tam çalışması gereken yüzeye gider. Kırıcı durdurulmuş, hidrolik basınç boşaltılmış olmalıdır.
Ucun konumu neden bu kadar önemli?
Uç, burç içinde eksenel olarak bir miktar hareket edebilir. Kırıcı havadayken uç kendi ağırlığıyla aşağı düşer ve üst tarafta bir boşluk açılır. Gres tabancasıyla basılan gres en kolay yolu seçer ve bu boşluktan dışarı çıkar; burcun yük taşıyan bölgesine hiç uğramaz.
Uç yere bastırılıp yukarı itildiğinde ise o boşluk kapanır. Gresin gidebileceği tek yer burç ile uç arasındaki dar aralıktır, yani tam olarak yağlanması gereken yüzeydir.
Bu yüzden "greslemedim mi, gresledim" diyen bir sahada bile burçlar erken bitebilir. Gres basılmıştır ama yanlış anda basılmıştır ve hedefine ulaşmamıştır.
Basit kontrol
Gresledikten sonra ucun etrafına bakın. Doğru yapılmış greslemede gres burç ağzından ince bir halka hâlinde ve tozla karışmış olarak görünür. Gres yalnızca gresörlüğün çevresinde kalıyorsa ya da hiç görünmüyorsa, gres burca gitmemiştir.
Doğru sıra
- Kırıcıyı durdurun ve makineyi rölantiye alın.
- Ucu yere ya da malzemeye dayayın; bomu hafifçe indirerek ucu burç içinde yukarı doğru itin.
- Hidrolik hattaki basıncı boşaltın; basınç altındayken gresörlüğe müdahale edilmez.
- Gresörlüğü ve tabanca ucunu temiz bir bezle silin. Kirli gresörlükten basılan gres, tozu doğrudan burcun içine taşır.
- Gresi kılavuzun tarif ettiği miktarda basın; burç ağzından temiz gres görünmeye başlayınca durun.
- Uç bölgesine taşan fazlalığı silin; sahada duran gres toz toplar.
Fazla gres zararlı mı?
Burç tarafında fazla gres genellikle dışarı atılır ve büyük bir zarar vermez; asıl israf paradadır. Ancak sürekli fazla gres basmak, ucun etrafında toz tutan bir yığın oluşturur ve bu yığın aşındırıcıdır.
Asıl sorun yanlış noktaya fazla gres basmaktır. Bazı modellerde gres, keçenin arkasına doğru zorlanırsa keçe yatağından kalkabilir. Bu yüzden "daha çok bassam daha iyi olur" yaklaşımı doğru değildir; kılavuzun tarif ettiği miktar esastır.
Otomatik yağlama kullanan makinelerde elle ek gres basmak da genellikle gereksizdir; sistem zaten dozu ayarlıyordur.
Ne zaman greslenir?
Yaygın uygulama vardiya başında greslemektir, ama tek doğru bu değildir. Belirleyici olan kırıcının o gün ne kadar çalışacağıdır: uzun ve tozlu bir vardiyada gün ortasında bir kez daha gres basmak burcu belirgin şekilde korur.
Uç değişiminde her hâlükârda greslenir. Uç sökülüp takıldığında burç yüzeyi bir süre açık kalır; yeni uç takıldıktan sonra gres basmak hem yüzeyi kaplar hem içeri girmiş tozu dışarı iter.
Uzun beklemeden sonra ilk çalıştırmada da gres basılır. Bekleyen kırıcıda gres yerçekimiyle akmış ve film incelmiş olabilir.
Sahada en sık yapılan üç hata
- Kırıcı havadayken greslemek: gres burca gitmez, dışarı kaçar.
- Kirli gresörlükten basmak: gres tozu doğrudan içeri taşır, yağlamak yerine aşındırır.
- Vardiya sonunda gresleyip makineyi park etmek: gres gece boyunca akar, sabah kuru başlanır. Gresleme, çalışma öncesine yakın yapılmalıdır.