Kısa cevap
Teslim şekli (Incoterm), fiyatın neyi kapsadığını ve riskin nerede el değiştirdiğini belirler; iki teklifin karşılaştırılabilir olması için ikisinin de aynı teslim şekliyle verilmiş olması gerekir. FOB fiyatı malın yükleme limanında gemiye yüklenmesine kadar olan masrafları kapsar; deniz navlunu ve sigorta alıcıya aittir. CIF fiyatı ise navlun ve sigortayı da içerir. Aradaki fark yalnızca fiyat değil sorumluluktur: hangi noktadan sonra malın riski kime geçer, bu terimle belirlenir.
İki terim ne kapsar?
FOB (Free On Board), satıcının malı yükleme limanında gemiye yüklemesine kadar olan tüm masraf ve riski üstlendiği anlamına gelir. Mal gemiye yüklendiği andan itibaren risk alıcıya geçer; navlun, sigorta ve varış limanındaki masraflar alıcıya aittir.
CIF (Cost, Insurance and Freight), satıcının navlunu ve sigortayı da ödediği teslim şeklidir. Ancak dikkat edilmesi gereken nokta şudur: CIF'te satıcı navlunu öder ama risk yine yükleme limanında alıcıya geçer. Yani masraf ve risk aynı noktada el değiştirmez.
Bu ayrım pratikte önemlidir: CIF ile alınan bir malda yolda bir hasar oluşursa, navlunu satıcı ödemiş olsa bile hasar riski alıcıdadır ve sigorta tazminatını alıcı talep eder.
Karşılaştırmanın tek kuralı
İki teklifi karşılaştırırken ikisinin de aynı Incoterm ile verilmiş olduğundan emin olun. FOB fiyatı ile CIF fiyatını doğrudan karşılaştırmak, navlun ve sigortayı bedava saymak demektir. Farklı terimlerle gelen teklifler, aynı terime çevrilmeden karşılaştırılamaz.
Hangi durumda hangisi mantıklı?
- Kendi nakliye anlaşmanız varsa FOB avantajlıdır: düzenli ithalat yapan ve nakliyecisiyle sözleşmesi olan alıcı, navlunu genellikle daha uygun ayarlayabilir.
- İlk kez ithalat yapıyorsanız CIF işi basitleştirir: navlun ve sigorta ayarlamak, tanımadığınız bir pazarda ek yük olabilir.
- Konsolide yükleme yapıyorsanız FOB gerekir: farklı tedarikçilerden gelen malı tek konteynerde birleştirmek, navlunu kendi kontrolünüzde tutmayı gerektirir.
- Sigorta kapsamını kendiniz belirlemek istiyorsanız FOB tercih edilir; CIF'te satıcının yaptırdığı sigortanın kapsamı asgari düzeyde olabilir.
Toplam maliyeti hesaplamak
Alıcı için asıl önemli olan teslim şekli değil, malın kapınıza gelene kadarki toplam maliyetidir. Bu hesaba şunlar girer: mal bedeli, navlun, sigorta, varış limanı masrafları, gümrük vergisi ve varsa diğer vergiler, gümrük müşavirliği ve iç nakliye.
Bu kalemlerin bir bölümü teslim şekline göre satıcıya, bir bölümü alıcıya aittir; ama hepsi sonuçta alıcının toplam maliyetine girer. Bu yüzden "hangi teslim şekli ucuz" sorusu yanlış; doğru soru "toplamda ne ödeyeceğim".
Gümrük vergisi hesabı için ürünün HS kodu belirleyicidir ve bunu ayrı bir yazıda ele alıyoruz.
Teklif isterken netleştirilecekler
- Teslim şekli ve teslim noktası: hangi Incoterm, hangi liman ya da adres.
- Fiyata neyin dahil olduğu: ambalaj, yükleme, belgeler, sertifikalar.
- Ambalaj biçimi: kırıcı ve ataşmanlarda sandık ya da palet seçimi hem navlunu hem hasar riskini etkiler.
- Belgeler: fatura, çeki listesi, menşe belgesi ve bölgenize göre gereken diğer belgeler.
- Ödeme koşulu ve termin: bunlar Incoterm'den ayrı konulardır ve ayrıca netleştirilmelidir.
- HKM olarak teslim şekli, ambalaj ve termin konusunda çalıştığınız pazara göre birlikte en uygununu belirliyoruz; talebinizi model kodu ve varış ülkesiyle iletin.