Kısa cevap
HS kodu (Armonize Sistem), ürünün gümrükte hangi kategoride değerlendirileceğini belirleyen uluslararası sınıflandırma numarasıdır ve vergi oranından gereken belgelere kadar her şeyi etkiler. Yanlış kod, iki yönlü risk taşır: fazla vergi ödemek ya da eksik beyan nedeniyle ceza ve gecikme. Kırıcı, ataşman ve yedek parçalar farklı kodlara girebilir; ayrıca aynı ürün, ülkeler arası anlaşmalara göre farklı tarife oranlarıyla karşılaşabilir. Bu yüzden kod, sipariş öncesinde netleştirilmesi gereken bir konudur.
HS kodu neyi belirler?
- Gümrük vergisi oranı: kod, ithalatçı ülkenin tarife cetvelinde hangi satıra düşeceğinizi belirler.
- Tercihli tarife hakkı: iki ülke arasında serbest ticaret anlaşması varsa, indirimli oran ürünün koduna bağlı olarak uygulanır.
- Gerekli belgeler: bazı kodlar için uygunluk belgesi, sertifika veya ön izin gerekebilir.
- İstatistik ve kota: bazı ürün gruplarında miktar kısıtı ya da izleme uygulaması olabilir.
Kırıcı, ataşman ve parça ayrımı
Hidrolik kırıcılar, ekskavatör ataşmanları ve yedek parçalar aynı kod altında değerlendirilmez. Makine, makinenin parçası ve ayrı işlev gören bir alet farklı sınıflandırma mantığına tabidir.
Bu ayrım pratikte önemlidir çünkü aynı sevkiyatta hem ataşman hem yedek parça bulunabilir; her kalemin doğru kodla beyan edilmesi gerekir. Toplu beyan, kolaylık gibi görünse de sonradan düzeltme ve ceza riski üretir.
Sınıflandırma tartışmalı olduğunda çözüm, ithalatçı ülkenin gümrük idaresinden bağlayıcı tarife bilgisi almaktır. Bu, sonradan çıkabilecek anlaşmazlığı baştan bitirir ve birçok ülkede resmi bir başvuru yoludur.
Oranları neden burada yazmıyoruz?
Gümrük vergisi oranı ithalatçı ülkeye, yürürlükteki ticaret anlaşmalarına ve dönemsel düzenlemelere göre değişir; bu sayfada verilecek bir oran kısa sürede yanlış hale gelir. Doğru oran, ithalatçı ülkenin güncel tarife cetvelinden ya da gümrük müşavirinizden teyit edilmelidir. Ürünün kodu konusunda ise bize yazabilirsiniz.
Belge hazırlığı
- Ticari fatura: ürün tanımı, miktar, birim ve toplam değer, teslim şekli ve menşe bilgisi net olmalı.
- Çeki listesi (packing list): kaç kap, hangi ölçü ve ağırlıkta; gümrükte fiziki kontrolde bu liste esas alınır.
- Menşe belgesi: tercihli tarife talep edilecekse, ilgili anlaşmanın öngördüğü belge türü gerekir.
- Taşıma belgesi: konşimento ya da taşıma senedi, teslim şekline uygun olmalı.
- Ülkeye özel belgeler: bazı pazarlar sevkiyat öncesi uygunluk denetimi ya da ürün kaydı isteyebilir; bunlar sonradan telafi edilemez, baştan planlanır.
Sık yapılan hatalar
Ürün tanımının faturada yetersiz yazılması en yaygın gecikme sebebidir. "Yedek parça" gibi genel bir ifade, gümrük memurunun sınıflandırma yapmasını imkânsız kılar ve numune istemesine yol açar. Tanım, ürünün ne olduğunu ve nerede kullanıldığını açıkça belirtmelidir.
İkinci hata, kodun tedarikçiden alınıp doğrulanmadan kullanılmasıdır. İhracatçı ülkenin kodu ile ithalatçı ülkenin kodu ilk altı hanede aynıdır ama sonraki haneler ülkeye göre değişir; nihai kodu ithalatçı belirlemelidir.
Üçüncüsü, tercihli tarife hakkının farkında olmamaktır. İki ülke arasında anlaşma varsa ve gerekli menşe belgesi düzenlenmemişse, hak edilen indirim kaybedilir ve sonradan geri alınması genellikle mümkün olmaz.