Kısa cevap
Temel işleri tek bir iş değil, birbirini izleyen birkaç iştir ve her aşama farklı bir ataşman ister. Kazı sert zemine girdiğinde riper ya da kırıcı, kazı tabanı düzeltilirken tambur kesici, kazık başları kırılırken kırıcı ve pulverizatör, moloz toplanırken kıskaç devreye girer. Bu yüzden temel işine giren bir firma için doğru soru "hangi ataşmanı alayım" değil, "bu iş sırasında hangi aşamaları kendim yapacağım" sorusudur. Setin büyüklüğü, üstlenilen aşama sayısına göre belirlenir.
İş sırası ve ataşman
- Kazı, yumuşak ve orta zemin: kova. Ataşman gerekmez, makine yeter.
- Kazı, katmanlı sert zemin ve ayrışmış kaya: riper. Yırtarak ilerler ve kırıcıdan hızlıdır.
- Kazı, masif kaya: kırıcı. Riperin yırtamadığı yerde devreye girer.
- Kazı tabanı ve şev düzeltme, düzgün kesit isteniyorsa: tambur kesici.
- Kazık başı kırma, kaba aşama: kırıcı. Ayrıntısını kazık başı yazısında ele aldık.
- Kazık başı temizlik, donatı çevresi: pulverizatör.
- Moloz toplama ve yükleme: kıskaç ya da kova.
- Zemin iyileştirme ve küçük çaplı delik: hidrolik burgu.
Minimum set nedir?
Temel işini uçtan uca üstlenen bir firmada minimum set üç ataşmandır: kırıcı, pulverizatör ve kıskaç. Bu üçü kazık başından moloza kadar işin tamamını karşılar.
Riper dördüncü sıradadır ve zeminin katmanlı olduğu bölgelerde hızla öne çıkar; masif kaya bölgesinde ise gereksiz kalabilir. Kararı bölgenin jeolojisi verir, katalog değil.
Tambur kesici beşinci sıradadır ve yalnızca kesit hassasiyeti şartname konusuysa gerekir. Çoğu temel kazısında kazı tabanının düzgünlüğü bu kadar kritik değildir.
Aşama sayısı arttıkça değişim süresi maliyet olur
Temel işinde aynı makinede gün içinde iki üç ataşman değişmesi olağandır. Bu, hızlı bağlayıcının en çok kazandırdığı senaryodur; tek ataşmanla çalışan bir sahada gereksiz olan bağlayıcı, burada doğrudan iş süresini kısaltır.
Taban suyu yüksekse ne değişir?
Ataşman seçimi değişmez, bakım rejimi değişir. Kazı tabanında biriken su, kırıcının uç ile burç arasındaki bölgesini sürekli ıslak tutar ve gres yıkanır.
Pratik karşılığı, gresleme sıklığının artmasıdır ve bu artış ölçüyle değil gözlemle ayarlanır: burç ağzından çıkan gres temiz kalmalıdır. Konuyu ıslak ortam bakımı yazısında ayrıca ele aldık.
İkinci etki hidrolik tarafındadır: su karışmış yağ hem ataşmana hem makineye zarar verir, bu yüzden yağ rengi düzenli kontrol edilir.
Yapılmalı, yapılmamalı
Yapılmalı
- Seti işin aşamalarına göre kurun; hangi aşamayı kendiniz yapacaksanız o ataşman gerekir.
- Zemin etüdüne bakın; riper mi kırıcı mı sorusunun cevabı orada.
- Gün içinde ataşman değişimi sıksa hızlı bağlayıcıyı hesaba katın.
- Taban suyu varsa gresleme sıklığını artırın ve yağ rengini izleyin.
- Nadiren gereken ataşmanı (örneğin tambur kesici) satın almadan önce kiralamayı değerlendirin.
Yapılmamalı
- Kazık başı kırmayı tek ataşmanla planlamayın; iki aşama iki ataşman ister.
- Masif kayada riperle ısrar etmeyin; ilerleme yoksa kırıcıya geçin.
- Kazı tabanını kırıcıyla düzeltmeye çalışmayın; düzgün kesit isteniyorsa tambur kesici işidir.
- Molozu kırıcıyla itip toplamayın; bu yan yük ve burç aşınmasıdır.
- Ataşman setini zemin etüdünü görmeden kesinleştirmeyin.
Makine tarafı
Temel işinde ataşman kadar taşıyıcı da belirleyicidir. Kazık başı kırma çoğu zaman dar alanda ve başka ekiplerle birlikte yapılır; bu, makine boyutuna sınır koyar.
İkinci kısıt erişimdir: kazı çukurunun içinde çalışan bir makinenin bom erişimi, kazığın konumuna göre yeterli olmayabilir. Bu durumda daha küçük bir makine ve daha küçük bir ataşman, büyük makineden daha verimlidir.
Makine ile ataşman eşleşmesini seçim aracından doğrulayabilirsiniz; temel işinde birden çok makine varsa ataşman standartlaşması ayrıca zaman kazandırır.