Kısa cevap
Piston çizilmesi, valf takılması, keçe ömrünün kısalması ve ısınma; bunlar ayrı arızalar gibi görünür ama çoğu zaman aynı kökten çıkar: hidrolik yağın içindeki katı parçacıklar, su ve hava. Kir sisteme genellikle uç değişiminde açık kalan rakorlardan, tıkalı depo nefesliğinden ve yeni hortumların içinde kalan talaştan girer. Bu üç kapıyı kapatmak, pahalı parça arızalarının çoğunu baştan önler.
Kirlilik üç biçimde gelir
Birincisi katı parçacıklardır: toz, kum, montaj talaşı, aşınmadan doğan metal. Bunlar dar geçitlerde iki yüzey arasına sıkışır ve aşındırır. Kırıcının en hassas boşlukları piston-silindir arası ve valf makarasının çevresidir.
İkincisi sudur. Yoğuşma ya da yıkama suyu yağa karışır; su yağın yağlama filmini zayıflatır, korozyon başlatır ve katkı maddelerini bozar. Yağ örneğinde süt gibi bulanıklık suyun en net işaretidir.
Üçüncüsü havadır. Emme hattındaki kaçak ya da düşük yağ seviyesi yağın içine hava karıştırır. Basınç altında kabarcıkların çökmesi (kavitasyon) yüzeyleri döver, ayrıca yağın hızlı oksitlenmesine yol açar.
Kırıcı, kirliliği taşıyıcıdan daha çok hisseder
Kırıcı, taşıyıcının hidrolik devresine bağlı en zorlu tüketicidir. Saniyede onlarca kez yön değiştiren bir piston, sürekli basınç dalgalanması ve yüksek debi demektir. Aynı yağ, ekskavatörün bom silindirini yıllarca sorunsuz çalıştırırken kırıcıda kısa sürede kendini gösterir.
Bunun pratik sonucu şudur: kırıcı çalıştıran bir makinede yağ ve filtre bakımı, kırıcısız çalışan bir makineye göre daha sıkı takip edilmelidir. Kırıcı, hidrolik sistemin sağlık göstergesi gibi davranır; sorun önce orada patlar.
Neden "ortak sebep" diyoruz?
Sahada arıza kaydı tutulan makinelerde şu tablo çok sık görülür: farklı zamanlarda piston, valf ve keçe arızası. Üçü ayrı ayrı kaydedilir, üçüne ayrı fatura kesilir. Oysa üçü de aynı kirli yağın farklı yerlerdeki sonucudur. Kayıtları parça bazında değil kök sebep bazında tutmak, bu tabloyu görünür kılar.
Kapatılacak kapılar
- Uç değişimi ve hortum sökme: açık kalan her rakor bir kapıdır. Kapak takın; kapak yoksa temiz bez ile sarıp bağlayın. Sahada en sık ihlal edilen kural budur.
- Depo nefesliği: depo yağ seviyesi değiştikçe nefes alır ve dışarıdaki tozu içeri çeker. Nefeslik filtresi periyodik değişmeli; en unutulan filtre budur.
- Yeni hortum: içinde kesme talaşı kalır. Montajdan önce temiz yağla yıkayın.
- Yağ ekleme: bidonun ağzı ve huni kirliyse eklenen temiz yağ kirlenerek girer. Ekleme yaparken filtreli dolum düzeneği kullanmak en iyisidir.
- Kaçak noktaları: her sızıntı çift yönlüdür; yağ çıkarken kir girer.
- Yıkama: makineyi basınçlı suyla yıkarken hidrolik bağlantılara ve nefesliğe doğrudan su tutmayın.
Erken yakalama: neye bakılır?
En ucuz yöntem dönüş filtresini kesip içine bakmaktır. Kıvrımların arasında parlak metal, kum ya da lastik parçası varsa sistem size bir şey söylüyordur. Bu bakış, arıza vermemiş bir makinede bile erken uyarı verir.
İkincisi yağın rengi ve kokusudur. Koyulaşma, bulanıklık ya da yanık kokusu, yağın ısıl olarak yorulduğunu gösterir. Süt gibi bulanıklık su karıştığının işaretidir.
Üçüncüsü yağ analizidir. Düzenli numune, parçacık sayısını ve metal içeriğini ölçer; hangi metalin arttığına bakarak hangi parçanın aşındığı bile tahmin edilebilir. Filo işletmelerinde bu analiz, plansız duruşu en çok azaltan tek uygulamadır.
Kirlenmiş bir sistem nasıl temizlenir?
- Yalnızca yağı değiştirmek yetmez; kirin bir bölümü hortumlarda ve silindirlerde kalır.
- Filtreler yağla birlikte değişir; eski filtre yeni yağı anında kirletir.
- Depo dibi temizlenir: çöken tortu orada birikir.
- Kırıcı içinde hasar varsa (çizik piston, aşınmış valf) sistem temizlense de o parça kir üretmeye devam eder; önce o giderilir.
- Temizlik sonrası kısa bir çalışma turu yapılıp filtre yeniden kontrol edilir. İlk turda yakalanan kir, işin gerçekten yapıldığının kanıtıdır.