Kısa cevap
Uç değişimi teknik olarak basit ama sırası bozulunca pahalıya mal olan bir iştir. Sıra şudur: kırıcıyı yatay ve desteklenmiş konuma al, basıncı boşalt, kamayı ve sustayı çıkar, eski ucu çek, YUVAYI VE BURCU TEMİZLE, yeni ucun sapını yağla, tak, tutucu takımını yerine koy ve ilk vuruşları yükte değil serbestte yap. İşin en sık atlanan adımı yuva temizliğidir: kirli bir yuvaya takılan yeni uç, ilk vardiyada burcu çizer ve değişimin tüm faydası kaybolur.
Başlamadan önce
- Kırıcıyı yere yatay indirin ve gövdeyi destekleyin. Uç, sapın kendi ağırlığıyla düşebilecek kadar ağırdır.
- Makineyi durdurun, hidrolik basıncı boşaltın ve kilitleyin. Basınç altındayken tutucu takıma dokunulmaz.
- Eldiven, gözlük ve çelik burunlu ayakkabı. Kama çıkarken parça fırlayabilir.
- Yeni ucu, tutucu takımını, gresi ve temizlik bezini önceden hazır edin. Yarım sökülmüş bir kırıcının başından parça aramaya gidilmez.
- Eski ucu atmadan önce sapına bakın: izler bir sonraki uç için bilgi taşır.
Adım adım
- 1
Kırıcıyı güvenli konuma alın
Ataşmanı yere yatırın, gövdeyi takozla destekleyin ve makineyi durdurun. Hidrolik hattaki basıncı kumandayı yavaşça hareket ettirerek boşaltın.
- 2
Tutucu takımını sökün
Sustayı ve kilit pulunu çıkarın, ardından kamayı yerinden çıkarın. Kamayı çıkarmak için bakır ya da plastik başlı çekiç kullanın; çelik çekiç kamanın yüzeyini ezer ve sökülen kama bir daha rahat girmez.
- 3
Eski ucu çekin
Uç kendi ağırlığıyla çıkmıyorsa gövdeyi hafifçe kaldırarak yerçekiminden yararlanın. Zorla çakarak çıkarmayın; yuvayı ezersiniz.
- 4
Yuvayı ve burcu temizleyin
Alt gövdedeki yuvada biriken taş tozu ve eski gres tamamen alınır. Burcun iç yüzeyine bakın: derin çizik ya da ölçüsel aşınma varsa uçla birlikte burç da ele alınır, yoksa yeni uç ilk vardiyada aynı izleri alır.
- 5
Yeni ucun sapını yağlayın
Uç sapına ince ve eşit bir gres tabakası sürün. Amaç yağlamak değil, ilk temasın kuru olmasını engellemek; asıl yağlama uç yerine takıldıktan sonra yağlama nipelinden yapılır.
- 6
Ucu takın ve tutucu takımını yerleştirin
Ucu yuvaya sokun, kamayı elle bastırarak yerine oturtun, kilit pulunu ve sustayı takın. Kama zorlanmadan giriyor olmalı; girmiyorsa yuva temiz değildir ya da uç çapı uyumsuzdur.
- 7
Yağlayın ve serbestte deneyin
Uç yerindeyken ve ucu yere bastırarak yağlama nipelinden gresleyin. Ardından birkaç saniye serbest vuruş yaptırmadan önce ucun yuvada oturduğunu ve sustanın yerinde olduğunu gözle doğrulayın.
Yapılmalı, yapılmamalı
Yapılmalı
- Yuvayı ve burcu her uç değişiminde temizleyin; bu adım değişimin yarısıdır.
- Kamayı bakır ya da plastik başlı çekiçle sökün.
- Yeni uç takıldıktan sonra uç yere basılı hâldeyken gresleyin.
- Çıkan tutucu takımını gözden geçirin; ezilmiş kama ve yorulmuş susta yeni ucu da bozar.
- Eski ucun sapındaki izleri okuyun; bir sonraki uçta aynı sorunu önlersiniz.
Yapılmamalı
- Kırıcı asılıyken ya da basınç boşalmamışken tutucu takıma dokunmayın.
- Ucu çakarak yuvaya sokmayın; yuva ezilirse sonraki uçlar da zor girer.
- Sapı kuru takmayın; ilk vuruşlar kuru temasla başlar.
- Ezilmiş kamayı "girdi işte" diyerek yeniden kullanmayın.
- Yeni uçla ilk işi sert kayada başlatmayın; birkaç dakika normal malzemede ısınsın.
Değişim fırsattır
Uç çıkmışken alt gövdenin içi görülebilir: burcun iç yüzeyi, yuvanın ağzı ve kama yatağı yalnızca bu anda gözle kontrol edilebilir. Aynı fırsatta burcun ölçüsünü de alın; ikinci söküm için ayrıca durmak zorunda kalmazsınız.
Değişimden sonra ilk saatler
Yeni uç takıldıktan sonraki ilk saatler, hem ucun hem yuvanın birbirine oturduğu süredir. Bu sürede sert kaya ya da kesintisiz uzun vuruş yerine normal malzemede çalışmak, temas yüzeyinin düzgün oturmasını sağlar.
İlk vardiyanın sonunda kamayı ve sustayı bir kez daha kontrol edin. Yeni takılan bir tutucu takımının ilk saatlerde bir miktar oturması normaldir; gevşeklik fark edilmezse kama yuvasını ezmeye başlar.