Kısa cevap
Burguyla çukur açmanın tamamı iki şeye bağlıdır: DİK GİRMEK ve ilerlemeyi zorlamak yerine helezonun malzemeyi dışarı atmasına izin vermek. Burgu eğik girerse çukur ovalleşir, helezon yan yüzeye sürter ve sıkışma başlar; aşırı bastırılırsa malzeme dışarı atılamaz, helezon dolar ve burgu döner ama ilerlemez. Doğru yöntem, sabit ve orta bir bastırma ile çalışıp helezon dolduğunda burguyu çukurdan çıkarıp boşaltmaktır.
Başlamadan önce
- Yeraltı hattı sorgusu: direk ve çit çukuru sığdır ama sulama, elektrik ve telekom hatları da sığdır.
- Helezon çapı ve tipi: çukurun kullanım amacı çapı belirler; zemin tipi helezon ucunun tipini belirler.
- Zemin tipi: gevşek toprak, killi toprak, taşlı toprak ve kayalık zemin farklı davranır ve farklı yöntem ister.
- Taşıyıcı dengesi: burgu döndürme momenti üretir; makinenin paletleri ya da ayakları sağlam ve düz bir zeminde olmalıdır.
- Çıkan malzemenin nereye gideceği: çukur ağzında biriken toprak, sıradaki çukuru açarken ayak altında kalır.
Adım adım
- 1
Noktayı işaretleyin ve makineyi konumlandırın
Çukur merkezini işaretleyin ve makineyi, burgu o noktaya dik inecek şekilde yerleştirin. Bomu uzatarak açıyı düzeltmeye çalışmak yerine makineyi doğru yere almak daha hızlıdır.
- 2
Burguyu dik konuma getirin
Helezonun ekseni zemine dik olmalı. Dik olmayan bir giriş çukuru ovalleştirir ve helezonun yan yüzeye sürtmesine yol açar; sıkışmaların çoğu burada başlar.
- 3
Yavaş ve merkezleyerek başlayın
İlk birkaç santimde amaç ilerlemek değil, helezonun merkezi tutması. Uç zemine oturup dönmeye başladıktan sonra bastırma kademeli artırılır.
- 4
Sabit bastırmayla ilerleyin
Burgu kendi kendini içeri çeker; işiniz onu zorlamak değil dengede tutmak. Aşırı bastırma ilerlemeyi artırmaz, helezonu doldurur ve sıkışma riskini büyütür.
- 5
Helezon dolunca çıkarıp boşaltın
Malzeme helezon üzerinde yükselip dışarı atılamamaya başladığında burgu çukurdan çıkarılır ve dönerken boşaltılır. Bu adım düzenli yapıldığında iş kesintisiz ilerler.
- 6
Taş ya da kaya gelirse durun
Burgu birden zorlanıyor, ses değişiyor ya da makine burgunun tersine dönmeye zorlanıyorsa taş ya da kaya vardır. Zorlamayın; burguyu geri çıkarın ve engeli değerlendirin.
- 7
Çukuru temizleyin ve ölçün
Çukur tabanında kalan gevşek malzeme alınır ve derinlik kontrol edilir. Direk ya da fidan yerleştirilmeden önce yapılan bu kontrol, sonradan çukuru yeniden açmaktan hızlıdır.
Yapılmalı, yapılmamalı
Yapılmalı
- Burguyu zemine dik indirin ve dikliği çalışma boyunca koruyun.
- Helezon dolduğunda çıkarıp boşaltın; malzemeyi çukurda biriktirmeyin.
- Killi ve yapışkan zeminde daha sık çıkarıp boşaltın.
- Taş sesi ya da ani zorlanmada durup değerlendirin.
- Makineyi düz ve sağlam bir zemine konumlandırın; burgu moment üretir.
Yapılmamalı
- Burguyu eğik daldırmayın; çukur ovalleşir ve helezon sıkışır.
- Sıkışan burguyu zorla döndürmeye çalışmayın; ters yönde kurtarma yöntemini kullanın.
- Aşırı bastırmayla hızlanmaya çalışmayın; sonuç ters olur.
- Burguyu kaldıraç gibi kullanıp çukuru genişletmeyin; mil ve dişli takımı bunun için değil.
- Dönen helezona kimseyi yaklaştırmayın; çalışma alanı kapalı tutulur.
Burgu sıkıştıysa
Sıkışan burguyu ileri zorlamak sıkışmayı derinleştirir. Doğru hareket, dönüşü ters yöne alıp burguyu yukarı doğru kurtarmaktır. Kurtarma sırasında makineyi kaldırma kuvvetiyle çekmek yerine burgunun kendi dönüşünü kullanın; aksi hâlde yük mile ve bağlantı noktalarına biner.
Zemine göre ne değişir?
- Gevşek ve kumlu zemin: hızlı ilerler ama çukur duvarı göçebilir. Çukur açıldıktan hemen sonra kullanılır.
- Killi ve nemli zemin: malzeme helezona yapışır. Daha sık çıkarıp boşaltmak gerekir.
- Taşlı zemin: helezon taşa takıldığında burgu yön değiştirebilir. Dikliği korumak zorlaşır, ilerleme yavaşlar.
- Kayalık zemin: standart helezonla ilerlemez. Bu durumda ya kayaya uygun uçlu bir düzen gerekir ya da işin yöntemi değişir.
- Donmuş zemin: üst katman sert, alt katman yumuşaktır; giriş zor, sonrası normaldir.