Kısa cevap
CBM, gönderinin metreküp cinsinden hacmidir ve en basit hâliyle paketin uzunluk, genişlik ve yükseklik ölçülerinin (metre cinsinden) çarpımıdır. Navlun bedelini belirleyen şey ise çoğu zaman yalnızca hacim ya da yalnızca ağırlık değil, ikisinin karşılaştırılmasıyla bulunan ücretlendirilebilir ağırlıktır: taşıyıcı hangisi daha yüksek çıkıyorsa onu esas alır. Ataşman sevkiyatı bu hesapta özel bir durumdur, çünkü ataşmanlar hacimlerine göre ağırdır; kırıcı ve makas gibi ürünlerde belirleyici olan neredeyse her zaman ağırlıktır, hacim değil.
CBM nasıl hesaplanır?
Tek bir paket için hesap basittir: uzunluk (m) × genişlik (m) × yükseklik (m). Birden çok paket varsa her birinin hacmi ayrı hesaplanıp toplanır. Ölçüler ürünün değil, PAKETİN dış ölçüleridir; palet yüksekliği ve ambalaj kalınlığı dâhildir.
Deniz taşımacılığında parsiyel (LCL) yüklerde yaygın uygulama, bir metreküpü belirli bir ağırlığa denk saymak ve hacim ile ağırlıktan büyük olanı ücretlendirmektir. Havayolunda ise hacimsel ağırlık farklı bir bölenle hesaplanır. Bu oranlar taşıyıcıya ve hatta rotaya göre değişebildiği için, teklif alırken nakliyecinizden hangi oranın uygulandığını yazılı olarak isteyin.
Konteyner dolu (FCL) gönderilerde hesap değişir: artık metreküp başına değil, konteyner başına fiyat verilir. O noktada sorunuz "kaç metreküp" değil, "bu yük hangi konteynere sığar ve ağırlık sınırını aşar mı" olur.
Ataşmanda hacim değil ağırlık belirler
- Hidrolik kırıcı, makas ve pulverizatör gibi ürünler yoğun ve ağırdır; konteyner hacmi dolmadan ağırlık sınırına ulaşılır.
- Bu yüzden ataşman yüklemesinde asıl kısıt konteynerin iç hacmi değil, izin verilen yük ağırlığıdır.
- Ağırlık sınırı yalnızca konteynerin kendi sınırı değildir; varış ülkesindeki karayolu taşıma sınırları da belirleyici olabilir.
- Uç, yedek parça ve ambalaj malzemesi gibi hafif kalemler kalan hacmi doldurmak için kullanılır.
- Yükün konteyner içinde dengeli dağıtılması bir tercih değil, zorunluluktur; tek tarafa toplanan ağırlık hem taşımada hem boşaltmada risk yaratır.
Ölçüyü ürünün değil paketin üzerinden verin
Teklif alırken en sık yapılan hata, ürünün katalog ölçülerini vermek. Navlun paketlenmiş hâlin ölçüsüne göre hesaplanır: palet, sandık, takoz ve koruma malzemesi dâhil. Ambalajlı ölçü ile katalog ölçüsü arasındaki fark, teklifle fatura arasındaki farkın en yaygın sebebidir.
Yapılmalı, yapılmamalı
Yapılmalı
- Ölçüyü ambalajlı hâl üzerinden verin: uzunluk, genişlik, yükseklik ve brüt ağırlık.
- Hangi hacim-ağırlık oranının uygulandığını nakliyeciden yazılı isteyin.
- Ağır ataşmanda önce ağırlık sınırını kontrol edin, hacmi sonra.
- Yükü konteyner içinde dengeli dağıtın ve sabitleyin.
- Varış ülkesindeki karayolu ağırlık sınırlarını önceden sorun.
Yapılmamalı
- Katalog ölçüsüyle navlun hesaplatmayın.
- Konteyner iç ölçülerini ezbere kabul etmeyin; tipe ve konteynere göre değişir, nakliyeciden teyit alın.
- Ağırlığı konteynerin bir ucunda toplamayın.
- Sabitlemeyi ikinci plana atmayın; taşıma sırasında kayan yük hem ürüne hem konteynere zarar verir.
- Ağırlık sınırını son anda öğrenmeyin; yükleme günü çıkan sürpriz en pahalı sürprizdir.
Teklif isterken nakliyeciye verilecek bilgi
- 1
Paket listesi
Kaç koli ya da palet, her birinin ambalajlı ölçüsü ve brüt ağırlığı. Toplam CBM ve toplam brüt ağırlık bu listeden çıkar.
- 2
Yükleme ve varış noktası
Yükün alınacağı adres ve teslim edileceği liman ya da kapı. Teslim şekli (incoterm) bu iki noktanın hangisine kadar sizin sorumluluğunuzda olduğunu belirler.
- 3
Ürün tanımı ve HS kodu
Gümrük işlemleri ve varsa özel taşıma koşulları için gerekir. HS kodu ayrıca varış ülkesindeki vergi oranını belirler.
- 4
Yükleme kısıtları
İstiflenebilir mi, forklift hangi yönden girer, kaldırma noktaları nerede. Ataşmanlarda ağırlık merkezi genelde geometrik merkezde değildir ve bu bilgi boşaltmada işe yarar.
- 5
Termin beklentisi
Hazır olma tarihi ve varışta beklenen tarih. Deniz, kara ve hava arasındaki seçim çoğu zaman fiyattan çok bu beklentiyle belirlenir.