Kısa cevap
Kırıcının darbe sayısı, pistonun ne kadar hızlı gidip geldiğine bağlıdır ve bunu belirleyen parça valftir. Valf, hidrolik yağı pistonun altına ve üstüne sırayla yönlendirerek çevrimi kurar: yağı alta verir, piston yükselir; konum değiştirir, piston düşer ve vurur. Yani valf gücü üretmez, ritmi üretir. Bu ayrım arıza teşhisinde belirleyicidir: güç kaybı çoğu zaman başka yerden gelir, ama ritim bozukluğu neredeyse her zaman valfi işaret eder. Valfin ikinci özelliği, kırıcının en dar toleranslı ve en temiz yağ isteyen parçası olmasıdır; bu yüzden valf arızaları kirli yağ hikâyesinin bir parçasıdır.
Çevrim nasıl kuruluyor?
Valf, gövdesi içinde ileri geri hareket eden bir makaradır ve bu hareket yağın hangi kanala gideceğini belirler. Bir konumda yağ pistonun altına gider ve pistonu yukarı iter; diğer konumda alt taraf boşalır ve piston aşağı düşer.
Valfin konum değiştirmesini tetikleyen şey pistonun kendi konumudur: piston belirli bir noktaya geldiğinde bir kanalı açar ve valf bu sinyalle yer değiştirir. Yani sistem kendi kendini tetikler ve çevrim sürer.
Bu yüzden darbe sayısı, valfin ne kadar hızlı ve ne kadar net konum değiştirdiğine bağlıdır. Valf yavaş ya da eksik hareket ederse ritim düşer ve düzensizleşir.
Neden en temiz yağı ister?
Valf makarası ile gövdesi arasındaki boşluk, kırıcının en dar toleranslarından biridir. Bu boşluk hem sızdırmazlık hem serbest hareket için gereklidir ve çok küçüktür.
Yağdaki sert bir partikül bu boşluğa girdiğinde iki şey olabilir: yüzeyi çizer ya da makarayı bir konumda sıkıştırır. Çizik iç kaçak yapar ve çevrimi zayıflatır; sıkışma ise doğrudan durma ya da düzensiz çalışma demektir.
Bu yüzden valf arızaları neredeyse her zaman kirli yağ zincirinin bir parçasıdır. Valfi değiştirip yağı değiştirmemek, aynı arızayı kısa sürede geri getirir.
Ritim bozukluğu valfi, güç kaybı herkesi işaret eder
Teşhiste işe yarayan ayrım budur. Darbe gücü düşmüş ama ritim düzenliyse şüpheliler geniştir: azot, iç kaçak, hidrolik değerler, aşınma. Ritim düzensizse, yani kırıcı bazen atlıyor ya da tempoyu kaybediyorsa, liste kısalır ve valf ilk sıraya çıkar. Sesi dinlemek bu yüzden ücretsiz bir teşhis aracıdır.
Valf arızasının belirtileri
Bu belirtilerin hiçbiri yalnızca valfe özgü değildir; azot basıncı, hidrolik ayar ve aşınma da benzer tablo verir. Belirti bazlı teşhis için zayıf vuruyor sayfasındaki sıraya bakabilirsiniz.
- Düzensiz darbe ritmi: en tipik belirti. Kırıcı çalışır ama tempo sabit değildir.
- Arada atlama: piston çevrimi tamamlayamaz ve bir darbe düşer.
- Çalışmaya geç başlama ya da tetiklenmeme: makara bir konumda sıkışmış olabilir.
- Güç kaybı ile birlikte ısınma: valf iç kaçağı hem enerjiyi hem ısıyı artırır.
- Soğukta belirginleşen düzensizlik: kalınlaşan yağ, zaten dar olan toleransta hareketi zorlaştırır.
Valf değişimi ve gömleği
Valf, makara ve gömlek (yuva) olarak iki parçadan oluşur ve ikisi birlikte çalışır. Piston ile silindirde olduğu gibi burada da yüzeylerden biri bozulduğunda diğeri de bozulmaya başlar.
Bu yüzden valf değerlendirmesi ikisini birden kapsar. Çizilmiş bir gömleğe yeni makara takmak, yeni makarayı kısa sürede aynı hâle getirir.
Değişim sırasında en kritik nokta temizliktir. Valf, kırıcının en dar toleranslı bölümü olduğu için montaj sırasında giren en küçük partikül bile doğrudan iz bırakır; bu iş tozsuz bir ortam ister.
Yapılmalı, yapılmamalı
Yapılmalı
- Ritim düzensizliğini ciddiye alın; valfin en net habercisidir.
- Valf değerlendirmesinde makara ve gömleği birlikte ele alın.
- Valf değişiminden sonra makinenin yağ ve filtre durumunu da düzeltin.
- Soğukta artan düzensizliği önce ısınma turuyla ayırın; kalıcıysa valfi şüpheli listesine alın.
- Montajı tozsuz bir ortamda ve temiz yağla yapın.
Yapılmamalı
- Valfi değiştirip kirli yağla çalışmaya devam etmeyin.
- Sıkışmış makarayı zorlayarak yerinden çıkarmaya çalışmayın; gömleği bozarsınız.
- Ritim bozukluğunu yalnızca azot basıncına bağlamayın.
- Valf yüzeyini zımpara ya da benzeri bir yöntemle sahada düzeltmeye çalışmayın.
- Farklı modelin valfini ölçü tutuyor görünüyor diye kullanmayın; kanal geometrisi modele özeldir.